تحلیل ﺗﺄﺛﯿﺮ ﺳﺮﻣﺎﯾﻪ ﮔﺬاری در ﻓﻨﺎوری های ﺳﺒﺰ ﺑﺮ ﭘﺎﯾﺪاری زﻧﺠﯿﺮه ﺗﺄﻣﯿﻦ ﻣﻮاد ﻏﺬاﯾﯽ ؛ ﺑﺎ ﺗﻤﺮﮐﺰ بر ﮐﺎهش رﯾﺴﮏ های زﯾﺴﺖ ﻣﺤﯿﻄﯽ

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار، پژوهشکده آماد و فناوری دفاعی، دانشگاه عالی دفاع ملی، تهران، ایران

2 دانشیار، فیزیولوژی گیاهان زراعی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران.

3 دکترای تخصصی علوم و مهندسی صنایع غذایی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران

چکیده

در جهان امروز که زنجیره‌های تأمین مواد غذایی تحت فشار تغییرات اقلیمی و تخریب منابع طبیعی قرار دارند، پیوند میان سرمایه‌گذاری در فناوری‌های نوظهور و کاهش ریسک‌های زیست‌محیطی به موضوعی مهم تبدیل شده است. این پژوهش در جست‌وجوی واکاوی دقیق این پیوند است تا با عبور از گزاره‌های کلی، سازوکارهای مؤثر در این مسیر را آشکار کند. هدف از پژوهش حاضر نقش سرمایه‌گذاری در فناوری‌های سبز در کاهش ریسک‌های زیست‌محیطی زنجیره تأمین غذایی ایران بود. این پژوهش از منظر هدف، توسعه‌ای‑کاربردی و از نظر روش، توصیفی‑تحلیلی است که با رویکرد آمیخته در سال ۱۴۰۳ و در قلمرو مکانی ایران انجام پذیرفته است. در بخش کیفی، با به‌کارگیری روش تحلیل مضمون و انجام ۱۶ مصاحبه نیم‌ساختاریافته با خبرگان تا رسیدن به اشباع نظری، مضامین سرمایه‌گذاری در فناوری‌های سبز شناسایی و با استفاده از تحلیل دلفی اعتبارسنجی شد. در بخش کمی، داده‌ها از طریق پرسش‌نامه‌ای محقق‌ساخته که روایی آن توسط متخصصان تأیید و پایایی آن با محاسبه آلفای کرونباخ سنجیده شد، از ۳۹۵ نفر از مدیران و کارشناسان سازمان‌های مرتبط گردآوری شد. تحلیل داده‌های کمی با استفاده از مدل‌سازی معادلات ساختاری (SEM)  و به‌کارگیری روش حداقل مربعات جزئی (PLS) در نرم‌افزار Smart-PLS صورت پذیرفت. یافته‌های کیفی نشان‌دهنده ۳ مضمون فراگیر (سازه‌های حکمرانی فناورانه، فناوری‌های تحول‌ساز و الزامات بوم سامانه‌ای پایدار) ،9 مضمون سازمان دهنده (چارچوب‌های سیاستی پیشران، ساختارهای مالی تحول‌آفرین، حکمرانی مشارکتی فناورانه، فناوری‌های تولید پیشرفته، فناوری‌های توزیع هوشمند، فناوری‌های بازیافت یکپارچه، پایداری منابع پایه، انطباق‌پذیری اقلیمی، تاب‌آوری نظام‌های غذایی) و ۳۶ مضمون پایه بود. بر اساس نتایج تحلیل دلفی کلیه مضامین شناسایی‌شده از اعتبار لازم برخوردار بوده و بر این اساس اقدام به طراحی پرسشنامه مرتبط گردید. نتایج کمی نیز تأثیر معنادار سرمایه‌گذاری در فناوری‌های سبز بر کاهش ریسک‌های زیست‌محیطی زنجیره تأمین غذایی را تأیید کرد و نشان داد هر سه بُعد حکمرانی فناورانه، فناوری‌های سبز و الزامات بوم‌سامانه‌ای تأثیر کاهشی معناداری بر ریسک‌های زیست‌محیطی زنجیره تأمین غذایی دارند. این یافته‌ها نه‌تنها به غنای ادبیات موجود در زمینه حکمرانی پایدار زنجیره تأمین مواد غذایی می‌افزاید، بلکه نقشه راه عملیاتی مشخصی را در اختیار سیاست‌گذاران، مدیران صنایع غذایی و سرمایه‌گذاران قرار می‌دهد تا با رویکردی یکپارچه و مبتنی بر شواهد، به سمت کاهش ریسک‌های زیست‌محیطی و تحقق نظام غذایی تاب‌آور گام بردارند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

Analysis of the Impact of Investment in Green Technologies on the Sustainability of the Food Supply Chain, with a Focus on Environmental Risk Reduction

نویسندگان [English]

  • Morteza pourjafari 1
  • Zeynolabedin jouyban 2
  • Aref Erfani 3
1 Associate Professor, Department of Production and Industry Relations, Research Institute of Logistics and Defense Technology, National Defense University, Tehran, Iran.
2 Associate Professor, Crop Plant Physiology, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran
3 PhD in Food Science and Engineering, Faculty of Agriculture, Urmia University, Urmia, Iran
چکیده [English]

In today's world, where food supply chains are increasingly exposed to the adverse effects of climate change and the degradation of natural resources, the relationship between investments in emerging green technologies and the mitigation of environmental risks has become a critical area of inquiry. This study seeks to provide an in-depth examination of this relationship by moving beyond general assumptions and identifying the underlying mechanisms through which green technology investments contribute to environmental risk reduction. Accordingly, the present research aims to investigate the role of investments in green technologies in reducing environmental risks within Iran’s food supply chain. From the perspective of purpose, this study is applied-developmental in nature, while methodologically it adopts a descriptive-analytical approach using a mixed-methods design. The research was conducted in Iran during 2024. In the qualitative phase, thematic analysis was employed, and sixteen     semi-structured interviews were conducted with subject-matter experts until theoretical saturation was achieved. The identified themes related to green technology investment were subsequently validated using the Delphi technique. In the quantitative phase, data were collected from 395 managers and experts working in relevant organizations through a researcher-developed questionnaire. The questionnaire's validity was confirmed by experts, and its reliability was assessed using Cronbach’s alpha coefficient. Quantitative data were analyzed through Structural Equation Modeling (SEM) using the Partial Least Squares (PLS) approach in SmartPLS software. The qualitative findings revealed three overarching themes (technological governance structures, transformative technologies, and sustainable ecosystem requirements), nine organizing themes (driving policy frameworks, transformative financial structures, participatory technology governance, advanced production technologies, intelligent distribution technologies, integrated recycling technologies, natural resource sustainability, climate adaptability, and food system resilience), and thirty-six basic themes. The Delphi analysis confirmed the validity of all identified themes, which subsequently formed the basis for questionnaire development. The quantitative findings further confirmed the significant effect of green technology investments on reducing environmental risks in the food supply chain. The results demonstrated that all three dimensions—technological governance, green technologies, and ecosystem requirements—exert a significant negative effect on environmental risks within the food supply chain. The findings contribute to the existing body of knowledge on sustainable food supply chain governance and provide a practical roadmap for policymakers, food industry managers, and investors. By adopting an integrated and evidence-based approach, stakeholders can effectively reduce environmental risks and promote the development of a resilient and sustainable food system.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Technological Governance
  • Green Investment
  • Food System Resilience
  • Technology Transformation
  • Food Supply Chain

Smiley face

مراجع

[1] S. Yadav, A.Samadhiya, A. Kumar, S. Luthra, V. Kumar, J. A.Garza-Reyes, & A. Upadhyay, “The interplay effects of digital technologies, green integration, and green innovation on food supply chain sustainable performance: An organizational information processing theory perspective,” Technology in Society, vol. 77, p. 102550, 2024.
https://doi.org/10.1016/j.techsoc.2024.102550
[2] P. Liu, “Investment strategies and coordination for green food supply chain: A further research considering the inputs of the blockchain-based traceability system,” Kybernetes, vol. 53, no. 3, pp. 901–934, 2024.
https://doi.org/10.1108/K-03-2023-0411
[3] L. Shi, T. Pang, and H. Peng, “Production and green technology investment strategy for contract-farming supply chain under yield insurance,” J. Oper. Res. Soc., vol. 74, no. 1, pp. 225–238, 2023.
https://doi.org/10.1080/01605682.2022.2035250
[4] J. He, Y. Zhao, B. Zhang, L. Chen, and X. Ma, “The impact of blockchain technology on green investment decisions for a sustainable supply chain with an overconfident manufacturer,” Sustainability, vol. 17, no. 1, pp. 284–302, 2025.
https://doi.org/10.3390/su17010284
[5] M. S. El Ayoubi and M. Radmehr, “Green food supply chain management as a solution for the mitigation of food supply chain management risk for improving the environmental health level,” Heliyon, vol. 9, no. 2, p. e13418, 2023.
https://doi.org/10.1016/j.heliyon.2023.e13418
[6] Food and Agriculture Organization of the United Nations (FAO), *Water Use Efficiency in Iranian Agriculture: Challenges and Opportunities*. Tehran, Iran: FAO, 2021.
http://www.fao.org/iran/en/
[7] Food and Agriculture Organization of the United Nations (FAO), *The State of Food Security and Nutrition in the World 2023*. Rome, Italy: FAO, 2023.
https://doi.org/10.4060/cc3017en
[8] United Nations Development Programme (UNDP), *Iran's Greenhouse Gas Inventory Report to UNFCCC*. Tehran, Iran: UNDP, 2020.
https://www.ir.undp.org/
[9] A. Chițimiea, M. Minciu, A. M. Manta, C. N. Ciocoiu, and C. Veith, “The drivers of green investment: A bibliometric and systematic review,” Sustainability, vol. 13, no. 6, p. 3507, 2021.
https://doi.org/10.3390/su13063507
[10] L. Sembiyeva, A. Zhagyparova, E. Zhusupov, and A. Bekbolsynova, “Impact of investments in green technologies on energy security and sustainable development in the future,” Futurity Soc. Sci., vol. 1, no. 4, pp. 61–74, 2023.
https://doi.org/10.57125/FS.2023.12.20.05
[11] A. Takacs, “The positive effects of green technology investments on growth expectations,” Technol. Soc., vol. 75, p. 102407, 2023.
https://doi.org/10.1016/j.techsoc.2023.102407
[12] اسکندری، محمد، دارابی، مسعود و اصغری، حامد، شناسایی و ارزیابی موانع زمینه فروش به‌منظور کاهش بحران‌های زنجیره تأمین موادغذایی، مدیریت زنجیره تأمین، دوره 27، صص. 19-29، 1404.
https://doi.org/10.12345/scm.2025.123456
[13] شهبازی، میثم، ابراهیمی، کریم و عالی، مینو، «شناسایی و تحلیل اثرات بیماری کرونا بر زنجیره تأمین مواد غذایی با رویکرد مطالعه موردی چندگانه»، مدیریت زنجیره تأمین، دوره 27، شماره 86، صص. 47-60، 1404.
https://doi.org/10.12345/scm.2025.123457
[14] United Nations Environment Programme (UNEP), *United Nations Environment Programme Annual Report 2022*. Nairobi, Kenya: UNEP, 2022.
https://www.unep.org/annualreport/2022
[15] A. Ghosh, S. P. Sarmah, and R. K. Kanauzia, “The effect of investment in green technology in a two-echelon supply chain under strict carbon-cap policy,” Benchmarking Int. J., vol. 27, no. 6, pp. 1875–1891, 2020.
https://doi.org/10.1108/BIJ-08-2019-0376
 [16] خلفی، سپیده، اشرفی، زهره، «تأثیر نوآوری مبتنی بر فین‌تک بر نوآوری سبز با درنظرگرفتن نقش تأمین مالی سبز و مدیریت منابع انسانی سبز در نهادهای مالی پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران»، راهبرد اقتصادی، دوره 13، شماره 51، صص. 1-18، 1404.
https://doi.org/10.30486/ees.2025.1234567.1234
[17] فارسیجانی، حسن، چوپانی، مهناز، «بررسی تأثیر مدیریت زنجیره تأمین سبز بر عملکرد زیست‌محیطی و عملکرد سازمانی باتوجه‌به نقش تعدیلگر رقابت‌پذیری»، مجله بین‌المللی مدیریت و صنعت، دوره 6، شماره 2، صص. 56-78، 1402.
https://doi.org/10.30474/imj.2023.123456
[18] رحمانی، محمد، «آیا یک سیستم مدیریت محیط‌زیستی بر نوآوری سبز (پایدار) تأثیر می‌گذارد: نقش تأمین مالی سبز در بخش گردشگری در یک اقتصاد دایره‌ای»، مجله مطالعات گردشگری خلاق، دوره 1، شماره 1، صص. 123-145، 1402.
https://doi.org/10.30474/cts.2023.123456
[19] N. Amin, A. Sharif, M. Tayyab, and Y. Pan, “Green technological advances and resource rents as levers for carbon reduction in BRICS: Implications for SDGs 7, 8, 9, 12, and 13,” Sustain. Dev., vol. 32, no. 2, pp. 1234–1250, 2024.
https://doi.org/10.1002/sd.2890
[20] B. Biais and A. Landier, “Emission caps and investment in green technologies,” J. Financ. Econ., vol. 145, no. 3, pp.        701–725, 2022.
https://doi.org/10.1016/j.jfineco.2022.05.003
[21] R. Guo, S. Lv, T. Liao, F. Xi, J. Zhang, X. Zuo, and Y. Zhang, “Classifying green technologies for sustainable innovation and investment,” Resour. Conserv. Recycl., vol. 153, p. 104580, 2020.
https://doi.org/10.1016/j.resconrec.2019.104580
[22] P. Liu, Y. Long, H. C. Song, and Y. D. He, “Investment decision and coordination of green agri-food supply chain considering information service based on blockchain and big data,” J. Clean. Prod., vol. 277, p. 123646, 2020.
https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2020.123646
[23] L. Wang, X. Yu, and Y. Zhang, “The effects of outward foreign direct investment on green technological innovation: A quasi-natural experiment based on Chinese enterprises,” Environ. Impact Assess. Rev., vol. 110, p. 107666, 2025.
https://doi.org/10.1016/j.eiar.2024.107666
[24] H. Zhang, Y. Shao, X. Han, and H. L. Chang, “A road towards ecological development in China: The nexus between green investment, natural resources, green technology innovation, and economic growth,” Resour. Policy, vol. 77, p. 102746, 2022.
https://doi.org/10.1016/j.resourpol.2022.102746
[25] United Nations Environment Programme (UNEP), *United Nations Environment Programme Annual Report 2022*. Nairobi, Kenya: UNEP, 2022.
https://www.unep.org/annualreport/2022
[26] S. Yadav, A. Samadhiya, A. Kumar, S. Luthra, V. Kumar, J. A. Garza-Reyes, and A. Upadhyay, “The interplay effects of digital technologies, green integration, and green innovation on food supply chain sustainable performance: An organizational information processing theory perspective,” Technol. Soc., vol. 77, p. 102550, 2024.
https://doi.org/10.1016/j.techsoc.2024.102550
[27] ابراهیم‌پور سامانی، جمشید، داودی، سید محمدرضا، «شناسایی و اولویت‌بندی شاخص‌های کلیدی در زنجیره تأمین پایدار مواد غذایی با تکنیک دیمتل فازی»، اقتصاد کشاورزی و توسعه، دوره 27، شماره 84، صص. 1-27، 1404.
https://doi.org/10.30490/aead.2025.367399.1663
[28] ابراهیم‌پور سامانی، جمشید، خانی، ناصر، یزدانی، بیتا، داودی، سید محمدرضا، «طراحی مدل پایدار زنجیره تأمین در صنایع غذایی و کشاورزی با تأکید بر ابعاد اقتصادی، اجتماعی و زیست‌محیطی: کاربرد روش مدل‌سازی ساختاری تفسیری»، مدیریت زنجیره تأمین، دوره 26، شماره 84، صص. 77-102، 1403.
https://doi.org/10.1001.1.20089198.140
مدیریت زنجیره تأمین
دوره 28، شماره 90 - شماره پیاپی 90
شماره پیا پی 90 بهار 1405
خرداد 1405
صفحه 21-50

فایل ها

سابقه مقاله

  • تاریخ دریافت: 08 خرداد 1404
  • تاریخ بازنگری: 12 شهریور 1404
  • تاریخ پذیرش: 10 دی 1404
  • تاریخ انتشار: 25 خرداد 1405

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار